Dodenherdenking 2026, een terugblik

04-05-2026, 20:10

Op maandag 4 mei vond de Nationale Dodenherdenking plaats.

Vanavond stonden we stil bij de pijn en het leed van oorlog. Het is belangrijk om te blijven beseffen dat onze vrijheid, die we morgen vieren, niet voor iedereen vanzelfsprekend is.

Vanwege het weer moesten we helaas uitwijken naar de kerk. Hier herdachten we de slachtoffers met muziek, zang, kransleggingen en een toespraak van burgemeester Annemieke van de Ven.

Er was een speciale rol weggelegd voor de kinderen. Zij legden bloemen en voorleeskampioen Tygo Geerts las een gedicht voor.

Toen we de kerk uitkwamen stonden 4 vendeliers van de gildes klaar die de Vendelgroet brachten. Daarna is iedereen onder het lied van het koor langs het monument naar de begraafplaats gelopen.

Het was een herdenking die ook dit jaar weer veel indruk maakte.

Toespraak burgemeester

We hebben de vraag gekregen of de toespraak die burgemeester Annemieke van de Ven gehouden heeft tijdens de Dodenherdenking gepubliceerd kan worden. Hier geven wij graag gehoor aan. Daarom kun je de toespraak hieronder lezen in de uitklapbare tekst.

De geschiedenis beter begrijpen

De wereld staat in brand. Onze vrijheid is niet vanzelfsprekend.

Terwijl wij hier vandaag stilstaan bij de slachtoffers en nabestaanden sinds de tweede wereldoorlog, lijkt de wereld niet geleerd te hebben van de geschiedenis.

Amper vijf generaties geleden verkeerden onze familieleden en hun dierbaren in eenzelfde wereld als de beelden die we nu op televisie en sociale media voorbij zien komen.

Beelden uit Oekraïne, Gaza, Iran. De actuele voorbeelden stapelen zich op. De lijst met oorlogen en conflicten sinds de tweede wereldoorlog is lang en wordt steeds langer.

De groep nog levende getuigen van de tweede wereldoorlog in óns land wordt steeds kleiner. Onze opa’s, oma’s, overgrootouders, de ooggetuigen die uit eigen ervaring de verhalen kunnen doorvertellen. De groep die voor het leven getekend is. De groep die gevoeld heeft hoe het is om te leven zonder vrijheid.

Wij moeten samen de herinnering levend houden aan wat zich in de jaren 40 – 45 en daarna heeft afgespeeld. De herinnering levend houden aan alle slachtoffers. Aan hen die onze vrijheid bevochten hebben. Ook in alle oorlogen daarna.

Onze vrijheid bestaat pas 80 jaar. Kun je je dat inbeelden? Een mensenleven. Onze vrijheid bestaat pas 80 jaar. En die vrijheid staat nu alweer op het spel.

De generaties die nu leven, zijn opgegroeid in een tijd van vrijheid. Een wereld waarin je kan gaan en staan waar je wilt. Waar vrijheid van meningsuiting vanzelfsprekend is. Vrijheid van geloof. Vrijheid van seksuele geaardheid.

Wij leven in een land met vrijere opvattingen dan waar ook ter wereld. Sta je daar weleens bij stil?

Die vrijheid is bevochten, amper een mensenleven geleden. Dat mogen we nooit vergeten.

Vrijheid is méér dan niet in oorlog zijn. Hoe vrij voel jij je eigenlijk vandaag de dag? De wereld is in de afgelopen decennia veranderd. Het individu is meer centraal komen te staan. Keuzevrijheid, zelfontplooiing, je eigen grenzen bewaken. Wat wil ik? Is vaak de vraag.

Maar wat als je die keuze niet meer hebt?

Jouw eigen vrijheid is een vrijheid die alleen kan bestaan in een groter perspectief. In een democratie, een vrij land, vrij van oorlog en conflict, vrij van oordelen. Een wereld van verdraagzaamheid, leven en laten leven.

Binnen onze gemeentegrenzen zien we ook een verandering van de maatschappij. De maatschappelijke toon die harder wordt. Richting vluchtelingen, richting de overheid en hulpdiensten. Vervaging van normen en waarden.

Polarisatie, zoals we zien tijdens verkiezingen. Mensen die tegen elkaar opgezet worden, bang gemaakt worden. Burgers die in opstand komen. Maar ook groepen jongeren die ervoor zorgen dat anderen zich onveilig voelen op straat.

Gevoel van vrijheid is meer dan niet in oorlog zijn. Dat begint bij het beschermen van onze normen en waarden. Die grenzen verschuiven langzaam. Steeds als we iets oogluikend toelaten. Durf jij je uit te spreken als de democratie wordt geschonden? Ook in vredestijd? Als je het nu al niet durft, hoe zal het dan gaan als er echt oorlog is en iedereen moet overleven?

En juist hiervoor moeten we de ogen niet sluiten. De gelaagdheid waarmee een conflict ontstaat. De maatschappelijke toon die langzaam verandert. De stappen die vooraf gaan aan een grootschalige oorlog.

De kleinere acties waarvoor we ons hoofd wegdraaien, zo van ‘ laat maar’. En waarmee de grenzen van de democratie steeds verder vervagen. Tot we op een punt komen waarop het te laat is.

We leven in een tijd waarin de toekomst onzekerder is dan ooit. Met geopolitieke spanningen die hoger oplopen dan ooit. Er worden acties uitgevoerd die niemand tien jaar geleden voor mogelijk hield.

De wereld is veranderd in 81 jaar tijd: Meer rijkdom, meer luxe, meer individuele vrijheid, globalisering, digitalisering. Onze grenzen zijn letterlijk en figuurlijk verruimd.

Wat zijn al die dingen waard als veiligheid op het spel staat? Wat telt echt in het leven? Wat betekent vrijheid voor jou?

Besef jij je dat de wereld morgen anders kan zijn?

Door de sprongen die we gemaakt hebben zijn we kwetsbaarder dan ooit. Oorlogvoering beperkt zich niet langer tot fysiek geweld.

Minder opvallend of zichtbaar, maar daardoor niet minder krachtig, zijn beïnvloeding via sociale media, financiële sancties, Cyberaanvallen, het stilleggen van systemen en daarmee onze maatschappij.

Wij mogen niet vergeten wat er 81 jaar geleden gebeurd is. Dat onze voorouders de luxe en de vrijheid waarin wij nu leven bevochten hebben. De onschuldige slachtoffers.

De wereld staat in brand. Onze vrijheid is niet vanzelfsprekend.